دسته بندی کتب آموزشی ساز کوبه ای ایرانی تمبک (تنبک) براساس شیوه نگارش
شیوه نگارش نت برای سازهای کوبه ای در سراسر جهان براساس: ۵ خط حامل نت موسیقی، یا ۳ خط حامل نت موسیقی، ۲ خط حامل نت موسیقی و ۱ خط حامل نت موسیقی انجام می شود. که در ایران نت نگاری سازهای تمبک و دف معمولا براساس سه خط یا یک خط معمول تر و مرسوم تر است.
اولین کتابی که جهت انتقال مفاهیم و تکنیک های مرتبط با ساز تمبک به نوشتار در آمد، کتاب: آموزش تمبک – حسین تهرانی «نشر ماهور» بود، که به کوشش فرهاد فخرالدینی، مصطفی کمال پور تراب و هوشنگ ظریف جمع آوری و تدوین شد و به پیشنهاد حسین دهلوی بخش تمرینات براساس سه خط حامل نت موسیقی نگارش و انتشار یافت.
اما دو کتاب مهم و ارزشمند بعدی که در زمینه آموزش تمبک (تنبک) منتشر شدند، براساس نگارش بر بروی یک خط حامل نت موسیقی بود.
به عبارتی آقایان بهمن رجبی و امیرناصر افتتاح هر دو متد آموزشی خود را نه در ادامه شیوه ی نگارش استاد فقید: حسین تهرانی (براساس نگارش بر سه خط حامل نت موسیقی) که بر اساس شیوه ای جدید و در بر روی یک خط حامل نت موسیقی نگارش کرده و روانه بازار کردند.
اهمیت یادگیری هر دو روش نت نگاری تمبک
آنچه که بیش از همه مهم می نماید: یادگیری نوشتن و خواندن نت های مربوط به ساز کوبه ای تمبک / تنبک براساس هر دو روش یک خط و سه خط است. زیرا هر دو شیوه ی نگارش مزایا و معایبی را با خود به همراه داشته و همچنین کتاب های بعدی که توسط اساتید دیگر و پس از این سه استاد بزرگوار به نگارش درآمدند و انتشار یافتند برخی براساس نگرش استاد حسین تهرانی و برخی براساس نگرش اساتید دیگر (رجبی و افتتاح) بودند و شیوه ی ثابتی جهت نگارش نت تمبک پایه ریزی و پیگیری نشد.
پیشنهاد: هنرجو در ابتدا براساس یک شیوه ی آموزشی (مثلا نگارش بر روی سه خط حامل) تمبک را فرا بگیرد، و سپس براساس همت و تلاش خود و یا با کمک معلم شیوه های دیگر را هم بررسی و از نکات مهم آن ها استفاده کند.
هنرجویان و معلمین گرامی توجه داشته باشند که آموزش همزمان براساس دو شیوه ی نگارش باعث سردرگمی و دل زدگی هنرجو از یادگیری تمبک خواهد شد ! پیشنهاد می شود نگارش های جدید و بعضا پیچیده تر را به دوره متوسطه ی آموزشی موکول کنند.
کتاب دیگری که اهمیت فراوانی در تقویت تکنیک های اجرایی ساز کوبه ای تمبک و همچنین یادگیری موتیف های ریتمیک مهم در موسیقی ایرانی دارد، کتاب « مقدمات تنبکنوازی – مجید حسابی » است.
تمرینات این متد آموزشی بر روی یک خط حامل نت موسیقی نگارش شده اند و مراحل مختلف تکنیک های ساده و پیچیده را در قالب ریتم ها و وزن های مختلف به هنرجو پیشنهاد داده و سبب تقویت هرچه بیشتر توانایی اجرایی هنرجو می گردد.
کتاب مهم دیگر در زمینه یادگیری تمبک، که در ادامه نگرش استاد حسین تهرانی و شیوه ی نگارش سه خط منتشر شده است؛ کتاب « آموزش تمبک – محمد اسماعیلی » است.
این کتاب در سطح پیشرفته در مسیر یادگیری تمبک قرار می گیرد، از این جهت تمرینات و مباحث مربوط به شناخت ریتم حاوی پیچیدگی ها و ظرایفی است که از عهده ی. هنرجویی که در ابتدای مسیر یادگیری ست خارج است.
به نوعی می توان این کتاب را تکمیل کننده ی کتاب اول، « آموزش تمبک – حسین تهرانی » دانست، که هنرجویان پس از اتمام آن به سطح مطلوبی از توانایی اجرایی و همچنین شناخت و درک ریتم دست خواهند یافت.
کتاب « تُم ِتمبک – درآمدی بر آموزش مقدماتی ساز تمبک » – فرزاد کاشی ساز
این کتاب با هدف آموزش و نهادینهسازی تکنیکها و ریتمهای پایه در اجرای ساز ایرانی تمبک [تنبک]، بر اساس نگرش اساتید فقید حسین تهرانی و ابوالحسن صبا، توسط فرزاد کاشی ساز طراحی و منتشر گردیده تا در کنار دیگر کتب آموزشی، کارگشای مدرسین و چراغ راه هنرجویان باشد.
