در موسیقی، توپلت ( Tuplet) یا تقسیمات چندتایی، به هر نوع گروهبندی ریتمیک نامعقول، غیرعادی، مصنوعی، نامنظم، فوق متریک یا به ندرت متقارن، که شامل تقسیم ضرب به تعدادی متفاوت از آنچه در تقسیمات منظم ِکسر میزان باشد (مانند دوتایی، سهتایی، پنج تایی و… )، گفته میشود. علامتهای این تغییر با یک عدد (گاهی دو عدد) که نشاندهنده ی نتهای درگیر است و اغلب با پرانتز یا خط اتصال، تقسیمبندی میشود، در زیر نت ها نوشته میشود. «نقسیمات سهتایی» یا تریوله (Triolet) رایجترین نوعِ استفاده از توپلت ها یا تقسیمات «چندتایی» است.
اصطلاح مدرنِ «توپلت» (Tuplet) از بازبینی مجدد کلماتی مرکب مانند: quintu(s)-(u)plet (پنج تایی) و sextu(s)-(u)plet (شش تایی) و از اصطلاحات ریاضی مرتبط با نوع تقسیمات است که بر تقسیمات «چندتایی» یا «چندقلو» دلالت دارد. این واژه در اصل از عروض یونانی وام گرفته شده است که در آن «یک هجا که دارای ارزش متریک است اما با ارزش زمانی واقعی آن مطابقت ندارد» معنا شدهاست.
اصطلاحات جایگزینی که گاهی یافت میشوند عبارتند از: تقسیم مصنوعی، تقسیم غیرعادی، ریتم نامنظم و گروهبندی ریتمی نامنظم.
در این میان گاهی به اشتباه از اصطلاح «چندضربی» (یا «چندمتری») به جای «چندتایی» استفاده میشود که در واقع به استفاده همزمان از میزانهای متضاد اشاره دارد و ربطی به تقسیمات غیرعادی ضرب ندارد.
فرزاد کاشی ساز – گردآوری و تنظیم مقاله
مطالب مرتبط: تمبک - (Tombak - Iranian traditional percussion) دف - (Daf - Iranian traditional frame drum) کاخن - (Cajon - Latin percussion ) کوزه - (Udu - Traditional effective percussion) داربوکا - (Darbuka - Egyptian percussion) دایره - (Frame drum)